De PPWR nadert: bereid je voor
Niemand ontkomt er meer aan: vanaf woensdag 12 augustus gaan de eerste verplichtingen van de PPWR in werking. Er wordt dan gehandhaafd dat bedrijven de data paraat hebben en een conformiteitsverklaring kunnen overleggen voor al hun verpakkingen en labels.
De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) is in het leven geroepen om een eind te maken aan de versnippering van de verpakkingsregels in Europa en toe te werken naar meer circulaire verpakkingen. Voor wie nog een overzicht kan gebruiken van wat hen te wachten staat, volgt hieronder een vraag-antwoordartikel op basis van onze interviews met experts en externe berichtgeving.
Treden alle regels meteen in werking?
Nee, tot 2030 treden er stapsgewijs nieuwe regels in werking. In februari 2025 trad de PPWR eigenlijk al in werking, maar vanaf 12 augustus gaat de Inspectie Leefomgeving en Transport van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ook daadwerkelijk controles uitvoeren.
Vanaf februari 2028 moet bewijs van composteerbaarheid kunnen worden overlegd. En vanaf augustus 2028 documentatie over de juiste toepassing van verplichte, geharmoniseerde etikettering. Per 1 januari 2030 moet het dossier formele beoordelingen bevatten voor Design for Recycling, de nieuwe berekeningsmethode voor verpakkingsminimalisatie. Dit is inclusief de maximaal vijftig procent lege ruimte-regel en bewijs dat de doelstellingen voor recyclaat in plastic verpakkingen zijn gehaald.
Wat zijn de belangrijkste punten voor de voedingssector?
De Vereniging van Nederlandse Visspecialisten (VNV) en Koninklijke Nederlandse Slagers (KNS) adviseren hun leden om bij leveranciers van bakjes, schalen, folies, vacuümzakken en andere verpakkingsmaterialen na te gaan of deze voldoen aan de nieuwe PPWR-eisen en of de benodigde verklaringen beschikbaar zijn. Het kenniscentrum voor de bakkerij, NBC, heeft voor de bakkerijsector een handige Q&A gemaakt.
Het belangrijkste punt gaat over schadelijke stoffen in voedselverpakkingen. Verpakkingen die direct met voedsel in contact komen, mogen niet meer boven de wettelijke grenswaarden voor pfas uitkomen. Naast pfas gelden ook eisen voor vier zware metalen. De maximale concentratie hiervan is vastgesteld op 100 mg/kg. Ook voor andere gevaarlijke stoffen in verpakkingen gelden regels.
Zijn voedingsbedrijven alleen aansprakelijk voor hun eigen deel?
Nee, bedrijven zijn ook aanspreekbaar op wat vóór hen in de keten gebeurt. Het wordt een zelfcontrolerend systeem. Bedrijven moeten bijvoorbeeld aan hun leverancier de benodigde documentatie opvragen, bijvoorbeeld over de materialen die gebruikt worden voor het bedrukken van een eigen bedrijfsnaam of logo. De landen van verkoop en herkomst zijn ook relevant. Wie is de merkhouder, of is er sprake van directe levering aan de consument of levering namens een producent aan een andere marktdeelnemer of eindgebruiker?
Op het Food Tech Event van afgelopen mei presenteerde Simon Boons van Mérieux NutriSciences een vijfstappenplan en licht de kleine lettertjes van de PPWR-verplichtingen toe. Volgens Boons is de PPWR zowel een last als een kans. Bedrijven kunnen zich onderscheiden in de ogen van concurrenten, afnemers en toezichthouders als ze nu investeren in transparantie over hun verpakkingen, in goede leveranciersrelaties en in gedegen documentatie.
Hoe verzamel ik data?
Dataverzameling is stap 1 volgens Boons. Robbert-Jan Pos van Packsense en Roland ten Klooster, verpakkingsconsultant en hoogleraar, zien bedrijven struikelen in de dataverzameling en -validering. Maar zonder betrouwbare data, zoals een omschrijving en de soort verpakking, is er geen conformiteitsverklaring mogelijk. Er zijn meerdere checklists en trainingen beschikbaar gesteld door Verpact en brancheorganisaties die bedrijven helpen met dataverzameling en het bepalen van de samenstelling van verpakkingsmaterialen. Pos: “Het is veel werk, maar als je het eenmaal structureel hebt ingericht, wordt het onderdeel van je normale proces.”
Meer tips van deze experts lees je in deze artikelen: ‘De PPWR komt eraan’ en ‘Eerste wapenfeit van PackSense’
Wie is verantwoordelijk voor private label-levensmiddelen?
De PPWR kent meerdere rollen en de kans is groot dat een bedrijf er meer dan één vervult. Verpact heeft hiervoor een beslissingsboom ontwikkeld die stap voor stap in kaart brengt welke rollen van toepassing zijn.
Bij A-merken is de levensmiddelenproducent de fabrikant en is de retailer distributeur. Bij private label ligt dat anders. Dan treedt de retailer op als fabrikant en is de levensmiddelenproducent leverancier. De fabrikant dient de naam en het adres te vermelden op de verpakking, de conformiteitsbeoordeling uit te voeren en de conformiteitsverklaring op te stellen en te bewaren. Federatie Nederlandse Levensmiddelenindustrie (FNLI) publiceerde onlangs een kritisch bericht hierover. De boodschap: “Private label is geen vrijbrief voor retailers om wettelijke PPWR-verplichtingen bij leveranciers neer te leggen.”
De organisatie ziet dit in de praktijk wel gebeuren. Leveranciers ontvangen brieven, waarin zij worden gevraagd, of onder druk worden gezet, om verplichtingen over te nemen.